marathon in Japan: Harakiri of de gladiolen

De Olympische spelen van 1964 zijn aan Japan toegewezen. De fanatieke cultuur van het land verlangt en eist in sommige gevallen topprestaties van de atleten. De media doen hier ook volop aan mee.

Het zijn de Spelen van Dawn Fraser, Peter Snell en Larissa Latynina, maar ook de Spelen van Anton Geesink en Abebe Bikila, die als eerste mens zijn Olympische marathontitel probeert te prolongeren.

Historische  Marathon 

Tokio, 21 oktober 1964, de dag van de marathon; deelnemers uit 35 landen strijden om de zege. De Ethiopiër Bikila loopt -  in tegenstelling tot de spelen van Rome-  nu niet op blote voeten, maar wel naar een wereldrecord in een ongekende 2 uur 12.11 sec. (en een verbetering van het oude record van Heatley met 1.43 minuut).

Het Japanse publiek in het Olympisch stadion, dat helemaal gevuld is met 70.000 toeschouwers is uitzinnig, maar reageert nog heftiger als ze zien dat én van hun helden, Kokichi Tsuburaya, als tweede loper het stadion binnenkomt.  Tsuburaya, wordt echter op de hielen gezeten door de Brit Basil Heatley. Slechts tien meter is het gat tussen zilver en brons. 

Het publiek barst los en probeert de landgenoot naar het zilver te schreeuwen. Kokichi is echter aan het einde van zijn krachten en kan de aanval van zijn tegenstander niet beantwoorden, als hij in de laatste 200 meter wordt voorbijgelopen. Het publiek scandeert luidkeels "Nippon! Nippon!" ("Japan, Japan"). 

Tsuburaya kijkt mistroostig als hij lees verder 

Verantwoord hardlopen: drinken en kleding

Mensen sporten om verschillende redenen: Gezelligheid, een flitsende outfit (inclusief trendy sportschoenen) of goed presteren. De voorbereiding wordt helaas nog wel eens vergeten. Dit kan juist een averechts effect hebben op de gezondheid.

Zo waren er bij de Rotterdam marathon en de Rijnmond loop weer diverse - onervaren - lopers die last hadden van oververhitting, mede omdat zij niet de juiste kleding droegen of te weinig dronken. Ook bij voetbal, tennis, of hockey of geldt: Weersomstandigheden kunnen een belangrijke rol spelen. Zowel genoeg drinken als een juiste kledingkeuze zijn daarbij van groot belang. Flitsende jasjes en felgekleurde sportschoenen zijn leuk om te zien, maar niet altijd even functioneel gekozen. Zeker niet als de temperaturen op de wedstrijddag omhoog schieten. Ademend materiaal is belangrijk. Beter twee hardloopshirts over elkaar dan een dikke trui of regenjack.

Gelukkig kun je tegenwoordig de juiste functionele sportuitrusting in de laatste modetrends -en kleuren combineren. Kijk bijvoorbeeld naar het aanbod en scherpe prijzen via deze kortingcodes van Plutosport.

De keuze van de hardloopschoenen is ook belangrijk. Elke ondergrond vraagt ander schoeisel. Denk aan zaalsportschoenen, hardloopschoenen op de weg of sportschoenen voor trailrunning (off the road). 

Door regelmatig in de warmte te trainen raakt je lichaam beter aangepast. Hierdoor zweet je eerder en raak je minder zout (natrium) kwijt. Ook de doorbloeding van de huid is beter.

Overige tips voor verantwoord hardlopen en sporten:

• Draag laagjes kleding.
• Blijf na het sporten niet te lang in natte kleren lopen.
• Drink voor, tijdens (per kwartier 150-250 ml) en na het sporten voldoende. Meer drinken dan een liter per uur heeft geen zin.
• Draag bij warme omstandigheden dunnere en luchtige kleding. 
• Gebruik geen katoenen t-shirt, omdat deze te veel vocht opneemt. 
• Draag geen zwarte kleding, omdat deze warmte absorbeert.
• Loop veilig:  Een reflecterend vestje en reflecterende strepen op je kleding en/of schoenen.

Kipyego wint halve marathon CPC

De traditionele City Pier City loop was weer een Afrikaanse gelegenheid bij de topper. De eerste winnaar ooit was Wim Kalf in 1975, het evenement had toen maar 1 afstand: de 15 km. De enige andere Nederlandse winaars die ooit wonnen, waren Cor Lambrechts en Marti ten Kate (van 1987 tot en met 1990)De Keniaan Edwin Kipyego heeft zondag de City-Pier-City-loop op zijn naam geschreven. Hij legde de halve marathon in en rondom Den Haag in 1:00.05 uur. Zijn landgenoot Henry Kiplagat volgde op seconden en werd tweede, vlak voor Abere Belay uit Ethiopië. Michel Butter eindigde in 1:02.25 op de elfde plaats.

Bij de vrouwen was de Française Laurane Picoche met overmacht de beste. Haar 1:11.45 was precies tweeënhalve minuut sneller dan Tone Ilstad Hjalmarsen uit Noorwegen. De Spaanse Marta Esteban werd in 1:14.58 derde. Beste Nederlandse was Marieke Falkmann , die op een halve minuut de vierde plaats veroverde.

De lopers werden geteisterd door een koude noordoosten wind die de gevoelstemperatuur beneden het vriespunt bracht. Dit jaar ging de halve marathon weer als vanouds langs de Scheveningse boulevald, maar het leverde door een koude tegenwind niet het beoogde voordeel op.

Het evenement, dat een van de drukste van Nederland is, was als vanouds weer vol met lopers en supporters.Het middenterrein was dan ook al voor de start van de halve marathon tot een grote blubberpoel verworden, waar zelfs pompen werden ingezet om het water weg te laten lopen.

Er waren ruim 33.000 deelnemers aan de Ernst & Bobbie Kinderloop, ABN AMRO Jeugdloop, West 5 km Loop, Dunea 10 km Loop of ABN AMRO Halve Marathon die genoten van de feestelijke sfeer op het Malieveld en langs het parcours.

Hardlopers zijn doodlopers: Etienne Gailly

1948 Londen. Europa zucht nog na van de verschrikkingen die de Tweede Wereldoorlog achter laat. Ook Londen heeft het zwaar te verduren gehad, maar de Olympische Spelen zijn een ideaal aangrijpingspunt voor een positieve wederopbouw. Op de Spelen, waar Fanny “de vliegende huisvrouw” Blankers-Koen schittert, spreekt ook België een woordje mee. In tegenstelling tot de de laatste decennia boeken de Belgen een aardig succes met 7 medailles (waaronder 2 gouden) en een 15^e plaats in het medailleklassement.
Op 7 augustus komt Etienne Gailly, op het afsluitende nummer, de marathon, aan de start voor België. Hij is niet favoriet, maar heeft zich voorgenomen voor Belgisch goud te strijden tot hij er bij neervalt. Pas na de Wereldoorlog kon hij zich voorbereiden. Tijdens de oorlog ontvluchtte hij België om dienst te nemen bij de Engelse Special forces SAS. In 1944 vecht de commandant  – bij de parachutisten -  tegen de Duitsers in de Ardennen. Gailly wint in 1947 de jaarlijkse Grand Fond, de Belgische lange afstands kampioenschappen. Dit was een race die varieerde tussen de 30 en 36 km. Een marathon (42,2 km) had hij nog nooit gelopen.

Het is een hete zomerdag, wanner het startschot klinkt.  De Koreaan Choi neemt meteen de kop, maar krijgt halverwege last van zijn schoenen en moet blootsvoets en strompelend opgeven. Gailly is hem dan al lang gepasseerd. Halverwege heeft hij een voorsprong van 41 seconden. Na 26 kilometer wordt hij echter bijgehaald door de Britse outsider Thomas Richards. 

Gailly verbijt zich, versnelt en zet de Brit weer op achterstand. Vanuit het achterveld is midden-afstandsloper Delfo Cabrero komen opzetten en nadert de koploper tot enkele meters. De laatste heeft een ijzeren mentaliteit en schroeft het tempo nogmaals op. Hij nadert met 200 meter voorsprong op de Argentijn het Wembley stadion. Het geluk schijnt hem toe te lachen: Een mooie overwinning en carrière liggen voor het grijpen. Het loopt echter totaal anders.
Terwijl hij het stadion inloopt ontmoet hij de man met de hamer, krijgt een waanzinnige inzinking en gaat letterlijk op de knieën. Oververhit begint hij zwalkend tussen de officials aan zijn laatste ronde op het atletiekbaan gravel. Cabrera passeert hem iets later in de binnenbocht met soepele tred. Gailly krijgt zijn voeten bijna niet meer van de grond. Op 150 meter voor de finish passeert ook Richards hem. De Belg merkt het niet eens. Hij waggelt over de baan en komt tot stilstand. Een vertwijfelde official schreeuwt hem verder. Fysieke hulp zou diskwalificatie betekenen (zoals de Italiaan Pietri in 1908 overkwam). Compleet van de wereld sloft hij over de finish en word per brancard afgevoerd. Wel stelt hij brons veilig in 2 uur 35.34. Sneller dan zijn debuut zal hij de marathon niet meer lopen. Op het EK van 1950, voor het thuispubliek in Brussel eindigt hij als 8e met 2:38.24. Datzelfde jaar, in dezelfde stad, wint hij de marathon in 2.36.01

Een tweede olympische kans zal er nooit meer komen. Terwijl hij zich heeft geplaatst voor Helsinki 1952, verminkt hij een van zijn voeten door een mijn in de Koreaanse Oorlog. Etienne Gailly kwam op 21 oktober 1971 op 48-jarige leeftijd    nabij Brussel om het leven, nadat hij was aangereden door een auto.
Ook de winnaar van 1948, Cabrera, stierf door een auto-ongeluk.

De loper van de eeuw

Begin jaren zeventig loopt er een nauwelijks benaderbare, nukkige man door de straten van Helsinki. Hij voelt zich miskend en is verbitterd. In een televisiecommentaar spreekt de nationale bekendheid met ontgoocheling in zijn stem over de jeugd van tegenwoordig. Ze hebben niet meer de mentaliteit die nodig is en vallen voor de hedendaagse verleidingen.

De man wordt geboren onder de illustere naam van Paavo Johannes Nurmi  (Turku 1897). Als jochie van 12, overlijdt zijn vader en moet hij hard werken om de kost te verdienen. Paavo is een talentvolle doorzetter en wint een aantal hardloop wedstrijdjes die zijn vrienden onderling organiseren. Op zijn 15^e  verjaardag hoort de jonge Paaf over de heldendaden van zijn landgenoot Hannes Kohlemainen. Deze Hannes won op de Olympische Spelen van 1912 in Stockholm de 5.000, 10.000 meter en ook de individuele cross-country. Kolehmainen zette na een verbeten duel met de Fransman Jean Bouin een nieuw wereldrecord op de 5000 m van 14.36.7 (een verbetering van maar liefst dertig seconden) op de klokken. Kohlemainen inspireert een horde van Finse hardlopers in de dop ("de vliegende Finnen”) waaronder Nurmi.

Nurmi wint in Antwerpen

Drie Doelen

Nurmi heeft op dat moment drie doelen in zijn leven: De beste hardloper op aarde worden, Olympische titels halen en wereldrecords neerzetten. Op de Olympische spelen van 1920 in Antwerpen zet hij zijn eerste stap door drie gouden medailles en één zilveren te winnen.
Bij de Spelen van 1924 in Parijs wint hij alles wat er te winnen valt en keert naar huis met vijf  gouden medailles. Ongehoord is het dat hij 26 minuten na de finale van de 1500 meter ook de finale van de 5.000 meter wint. Beide afstanden in een Olympisch record en met een stopwatch in zijn hand.  Ook in 1928 in Amsterdam is hij er bij en behaalt  glorieuze overwinningen en medailles. De 10 kilometer wint hij door landgenoot en rijzende ster  Ville Ritola in de eindsprint te verslaan. Op de 5km lukt dit kunstje niet. Ritola loopt in het slotstuk weg bij Nurmi, die in de kwalificatie van de steeplechase na een val een lichte blessure op liep. Desalniettemin pakt de onverzettelijke krachtpatser nog wel de zilveren medaille op dit lastige onderdeel. net als winnaar Toivo Loukola (ook een Fin) eindigt hij onder het bestaande wereldrecord.

Op 12 september 1922 pakt hij het legendarische wereldrecord op de 5.000 meter af van Kohlemainen.  Hij groeit uit tot recordhouder wereldrecords verbeteren. Tussen 1921 en 1931 zal hij 22 maal een wereldrecord aanscherpen. Iets wat pas eind vorige eeuw door Sergei Bubka (polsstokhoogspringen) zal worden overtroffen.  Op de disciplines 1500 meter, 5, 10, 20 km, en 10 Engels mijl  is hij de allersnelste. Hij is op dat moment de succesvolste Olympiër ooit met 9 gouden en drie zilveren medailles. Pas in 2008 is er iemand die meer gouden medailles op de Olympische Spelen haalt dan de Finse gigant (Michael Phelps, zwemmen, 2004 en 2008).

Nurmi, de keizer van de midden -en lange afstand heeft zijn doelen verwezenlijkt Toch maakt hij zich op voor een nieuwe en laatste uitdaging: de marathon. Hij wil ook op die afstand de grootste zijn en bereidt zich voor op de Olympische Spelen van Los Angeles 1932. Hij komt aan in de Verenigde Staten, maar heeft een onverwachte tegenstander die hem de baas is. Niet op het asfalt, maar achter de burelen van de internationale atletiekunie. Jaloezie bij en een vete met een loper van het buurland werd Nurmi fataal:  De Zweedse president Edström van de atletiek unie beschuldigt hem van professionalisme. Tijdens een wedstrijd in Duitsland zou hij te veel kosten hebben gedeclareerd. Het verdict: Nurmi mag niet deelnemen aan de Spelen.
Later zou de Fin verklaren dat hij wel eens wat toegestopt kreeg van organisatoren, maar hier zelf nooit om had gevraagd. 

Rehabilitatie en verbittering

Nurmi ontsteekt de Olympische vlam

Ook in eigen land worden krijgen zijn prestaties - na de aantijging van professionalisme - niet meer de aandacht die zij verdienen Na zijn verbanning van het atletiekpodium probeert hij als zakenman succesvol te worden. Zijn laatste Olympische optreden is op de Spelen van Helsinki 1952. Na 12 jaar wachten - de tweede wereldoorlog is spelbreker - krijgen de Finnen eindelijk hun spelen. Nurmi schittert nog eenmaal door met de fakkel het stadion binnen te lopen en de Olympische vlam te ontsteken. De fakkel wordt doorgegeven door zijn vroegere held Kohlemainen.

Gebruik makend van zijn bekendheid en doorzettingsvermogen vergaart hij het een en ander aan luxe. Toch vindt hij zich niet succesvol en trekt zich terug uit het zakenleven. Hij heeft een groot virtueel vermogen opgebouwd, maar zal dit pas aan het einde van zijn leven uitbetaald krijgen als pensioen. Hij heeft zijn (hardloop) doelen in het leven bereikt maar is somber omdat hij buiten het hardlopen geen succes meer kan behalen.

Verbitterd en eenzaam wacht hij op zijn pensioen. In 1973 ontvangt hij dit eindelijk Hij zal er niet lang van genieten. Enkele maanden later is hij op de Sibeliuslaan in het stadspark van Helsinki voor altijd uitgelopen.